Soyağacı mı, soy ağacı mı?
İkisi de çok kullanılır ama Türk Dil Kurumu sözlüğündeki biçim bitişik yazılan "soyağacı"dır. Bu yazıda doğru yazımı, nedenini ve sık karıştırılan benzer kelimeleri anlatıyoruz.
TDK'ye göre doğru yazım hangisi?
Doğru yazım bitişik "soyağacı"dır. TDK Güncel Türkçe Sözlük kelimeyi şöyle tanımlar: "Bir kişinin veya bir ailenin en uzak atasından başlayarak bütün kollarını belirten çizelge." Aynı maddede hayatağacı, soy kütüğü ve şecere eş anlamlı olarak verilir. Ayrı yazılan "soy ağacı" sözlükte madde olarak yer almaz.
Neden bitişik yazılır?
Türkçede iki kelimeden oluşan ve anlamı kayan birleşik isimler bitişik yazılır. Soyağacındaki "ağaç" gerçek bir ağaç değildir; kuşakların dallanmasını anlatan bir benzetmedir. Bu anlam kayması kelimeyi kalıplaştırır, tıpkı "darağacı" ve "soyadı" gibi. Bu yüzden yazımda tek kelime olarak ele alınır.
Şecere, soy kütüğü ve aile ağacı aynı şey mi?
Büyük ölçüde evet. Şecere Arapçadan gelir ve TDK'de doğrudan soyağacına yönlendirilir; daha çok eski ve yazma soy kayıtları için kullanılır. Soy kütüğü resmî kayıt çağrışımı taşır. Aile ağacı ise genellikle atalarla birlikte eşleri, kardeşleri ve çocukları da gösteren daha geniş bir çizelgedir.
e-Devlet'te soyağacı hangi adla geçer?
e-Devlet'teki hizmetin resmî adı "Alt-Üst Soy Bilgisi Sorgulama"dır. Halk arasında ise "e-Devlet soyağacı sorgulama" diye bilinir. Hizmet Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü'ne aittir ve nüfus kayıtlarındaki atalarınızı ad, doğum yeri ve tarihleriyle bir tablo hâlinde listeler. Sorgu ücretsizdir ve birkaç dakika sürer.